Begrippenregister

Diagnose of zelfbeschikking

Het werken met gestalt was voor ons een bewuste keuze. Het was een keus voor afhankelijkheid of onafhankelijkheid of tussen minderwaardig of gelijkwaardig. Wij stellen geen diagnoses die van mensen patiënten maakt die je therapieën voorschrijft. Wat wij wel doen? Wij geven mensen hun verantwoordelijkheid terug, zetten hen aan tot zelfonderzoek en begeleiden ze in hun procesverwerking wat leidt tot zelfacceptatie en zelfwaardering.

Dualiteit

Mensen ervaren negatieve en positieve emoties. Het zijn de polen waartussen we ons bewegen in denken, doen en voelen. Als je bijvoorbeeld van iemand houdt, zal je merken dat je ook heel erg boos op hem of haar kan worden. Dat veroorzaakt een dilemma, omdat we bang zijn om gekwetst te worden of om de ander pijn te doen. We hebben dan ook de neiging om een beetje het midden op te zoeken, omdat we veronderstellen dat het daar veilig is. Gevolg is dat je gevoelens onder controle blijft houden, waardoor het veel energie kost om te krijgen wat je nodig hebt. Je saboteert hiermee jezelf en je bent niet oprecht tegen de ander. Het is daarom zaak om beide polen te leren kennen en dat is een uitdaging, omdat we vaak de ene pool idealiseren en de andere afwijzen. We kunnen bijvoorbeeld onze moed pas mobiliseren, als we ook onze angst onder ogen durven komen. Het onderscheiden van de polen geeft je de mogelijkheid om van de schijnbare tegenstelling een synthese te maken. In die synthese ontdek je wie je werkelijk bent en dan ben je bereid om meer risico te nemen.

Emoties

Omdat emoties van nature naar buiten zijn gericht, ontbreekt vaak bij het uiten van je gevoelens de samenhang met de inhoud, waardoor je boodschap niet over komt. Het laten zien van je emotie roept dan vaak angst en veroordeling op, bij jezelf of bij de ander. We hebben dan ook niet geleerd uiting te geven aan onze gevoelens, omdat we bang waren te worden afgewezen. Gevolg daarvan is dat er diverse gebeurtenissen zijn in je leven, die emotioneel niet zijn verwerkt. Het bevrijden van geblokkeerde emoties maakt ruimte voor persoonlijke groei en dient in een zorgvuldig opgebouwde structuur te worden uitgewerkt, anders blijft het bij een ontlading die nergens toe bijdraagt dan alleen de inspanning zelf. De structuur zorgt er voor dat je gevoelens worden verbonden aan de gebeurtenis waaruit ze voortkwamen en dat je alsnog doet wat je toen naliet.

Feedback

Het leren geven en ontvangen van feedback is belangrijk om zelfvertrouwen te krijgen en je contactuele vaardigheden verder te ontwikkelen. Daarnaast is feedback ook een belangrijk instrument die er toe bijdraagt dat er een veilige omgeving ontstaat waarin gewerkt kan worden. Vanaf het eerste opleidingsweekend zal je dan ook gevraagd worden hiermee aan de slag te gaan. Tijdens de TIG (training in groepsgedrag) zullen je de beginselen van feedback worden geleerd.

Grenzen

Grenzen zijn nodig om aan de buitenwereld duidelijk te maken wat je wel of niet wil. Je kan ook zeggen dat grenzen je persoonlijkheid vorm geven. Een ontmoeting, contact tussen mensen vindt dus plaats op de grens. Omdat ieder mens weer anders is, dient je grens dynamisch te zijn, want zonder creatieve aanpassing krijg je niet wat je nodig hebt. Een dergelijke grens kenmerkt onze werkwijze; liefdevol en accepterend, met de durf om de client ook te confronteren, te frustreren of te provoceren.

Hard werken

Uit eigen ervaring weten wij dat groeien pijn doet. Toch is het vooral een kwestie van arbeid, doorzetten en geloof, voordat je de vruchten kunt gaan plukken van je inspanningen. Maar dan kan je ook wat! Want een vakman of vakvrouw is in staat om dieptewerk te gaan doen en zonder dat is heling en groei nauwelijks mogelijk. Als je de intentie en de wil hebt om mensen werkelijk vooruit te helpen, dan geloof je in je eigen mogelijkheden. Het succes van je werk is voor een groot deel afhankelijk van de investering die je in jezelf doet. En als je daarin slaagt, dan schenkt niets zo veel voldoening als dat.

Hier en nu

Gebeurtenissen uit het verleden beïnvloeden ons gedrag in het heden, waardoor we bepaalde behoeften niet kunnen bevredigen en dat staat verdere groei in de weg. Vaak ben je daar niet bewust van, dat noemen we een blinde vlek. Maar andere mensen kunnen jouw blinde vlekken wel zien en deze voor jou zichtbaar maken. Vandaar dat het werken in groepen zo belangrijk is voor je persoonlijke ontwikkeling. Door elkaar aan te spreken op gedrag, ga je ontdekken hoe onverwerkte ervaringen uit je verleden voeding geven aan je bedoelingen, oordelen en verwachtingen in het heden. Als je deze gaat loslaten of veranderen, ben je veel beter in staat mensen in het hier en nu te ontmoeten. Actief te gaan kijken, luisteren en voelen. In het hier en nu krijg je meer inzicht in jezelf en ontstaan er nieuwe mogelijkheden tot heling, ontwikkeling en zelfrealisatie. Wij zijn er dan ook op gespitst om de cliënt in het hier en nu te brengen en te houden, want de onafgemaakte zaken uit het verleden kunnen alleen in het heden worden uitgewerkt.

Identificatie

We houden elkaar een spiegel voor. Dat is niet altijd even prettig, want het kan je confronteren met een aspect van jezelf die je liever niet kent. Tegelijkertijd kan de identificatie met een eigenschap van jezelf die in de ander al is gerijpt, je inspireren en aanzetten tot de zo gewenste gedragsverandering. Wij werken op diverse manieren met identificatie, met de bedoeling de cliënt in contact te brengen met alle delen van zijn persoonlijkheid.

Innerlijke doelen

Wat is het doel van het leven? Wie ben ik? Hoe wordt het leven vervuld en vele andere levensvragen waren voor ons belangrijk om te stellen, ons daarover te bezinnen of er op te mediteren. Het inzicht in onze innerlijke doelen gaf ons de kracht en de moed om onze levensweg te vervolgen, ongeacht wat er op ons pad kwam. Vandaar dat wij je zullen aanmoedigen om je innerlijke doelen vorm te gaan geven. Door het werken daaraan krijgen je aardse bezigheden meer inhoud en betekenis. Er ontstaat evenwicht, zodat de mindere dagen draagbaar zijn en van de betere dagen meer genoten wordt. Tijdens de Enlightenment Intensive ga je mediteren op levensvragen, die je in contact kunnen brengen met aspecten van jezelf die je mogelijk nog niet kent.

Kennis

Kennis is overdraagbaar, maar wijsheid niet. Innerlijke kennis kan alleen verworven worden door rechtstreekse ervaring. Vandaar dat wij in onze opleiding het accent leggen op leren door doen, zodat je een stevig fundament legt onder je toekomstige praktijk.

Lichaamswijsheid

Ons lichaam is ons huis waar we een leven lang in wonen. We dienen het te voeden en te verzorgen. Voor een deel hebben we controle over ons lichaam en voor een deel is het autonoom. Spreektaal komt bijvoorbeeld niet altijd overeen met lichaamstaal. Het lichaam communiceert met ons bewustzijn en onze omgeving. Naast houding, gebaren en expressie, zijn ademhaling, pijn en spanning signalen van innerlijke, vaak nog onbewuste processen. Je kan ze negeren, niet willen voelen, maar vroeg of laat zal je er aandacht aan dienen te besteden. Wij maken gebruik van de wijsheid van het lichaam en besteedden hier tijdens de opleiding veel aandacht aan. Door je eigen lichaam beter te leren kennen en opmerkzaam te zijn op de lichaamstaal van anderen, krijg je een belangrijk instrument in handen. Het zal je helpen om tijdens je werk je cliënt naar binnen te richten, uit het hoofd naar het hart de buik of het bekken te leiden. Op die wijze kun je jouw cliënt op een veel dieper niveau zijn/haar lichaam en emoties laten ervaren en dat brengt deze in contact met essentiële delen van zijn persoonlijkheid.

Loslaten

Een mens kan gehecht raken aan fysieke zaken als een auto, een huis of een schilderij. Verlies of beschadiging daarvan kan emotioneel heel ingrijpend zijn. Dit geldt nog meer voor onze gehechtheid aan mensen, maar ook bijvoorbeeld aan dieren. Rouw- en verliesverwerking is dan ook een veel voorkomend thema in de doorsnee gestaltpraktijk. Om je verdriet te verwerken dien je iets los te laten, maar wat? Want ondanks dat het object of de persoon er feitelijk niet meer is, blijft het verlies pijn doen. Dus waaraan blijf je vastklampen? De pijn komt voort uit de aard van je relatie met bijvoorbeeld je overleden vader of ex vrouw. Het zijn de onverwerkte ervaringen uit het verleden of je afhankelijkheid van deze persoon, die het leed veroorzaken. Als je steunde op je vader, voelt het verlies aan alsof je benen zijn geamputeerd of als je boos was op je ex vrouw, dan lijkt het net of je dat afgenomen is. Je bent dus niet zo zeer gehecht aan objecten of mensen, maar aan de emoties die deze oproepen en de waarde die je er aan toekent. Gestalt is een effectieve methode om mensen te begeleiden in hun rouwproces, omdat het ze de mogelijkheid geeft om onaffe zaken die samenhangen met het verlies te completeren. Op die wijze wordt het proces versneld en ontstaat uitzicht op nieuwe perspectieven, die kracht en levensvreugde geven.

Risico

Geen risico nemen houdt in dat je er voor “kiest” om de situatie in stand te houden en dus niet de mogelijkheden benut om je verder te ontwikkelen. Het onder controle houden van je emoties en gevoelens kost veel energie, waardoor je onvoldoende kracht hebt om aandacht te geven aan wat er nu is. De controle wordt uitgeoefend om te trachten uit te sluiten dat je gekwetst wordt of anderen pijn doet. Risico nemen houdt in dat je het besluit neemt om verder te groeien, in beweging komt en onbekend terrein gaat verkennen. Dat genereert een ongelofelijke energie, die je de kracht en mogelijkheden geeft om creatief te zijn en zo te krijgen wat je wilt hebben en te komen waar je wilt komen. Je zal dan ook tijdens de opleiding merken dat wij je steeds weer uitnodigen om risico te nemen. Wij gaan hier zelf in voor, want soms is het nodig dat wij uit onze rol van docent stappen om onze gevoelens met jou te delen, die mogelijk in de weg staan van een voedend contact. Op dat moment zijn wij als docent gelijkwaardig aan jou en dat voelt voor iedereen kwetsbaar. Het is een open manier van feedback geven om met jou te bespreken waar wij tegen aan lopen in contact met jou.

Spiritualiteit

Over spiritualiteit wordt in deze tijd veel gezegd en geschreven. We zouden er zelf ook veel over kunnen zeggen, echter wat ons betreft gaat het daar niet om. We willen ons niet in de inhoud verliezen of bezig gaan houden met spiritueel materialisme. Wij zien dat mensen behoefte hebben aan verdieping, aan rust en stilte en meer onderlinge verbondenheid. Daar dragen we graag aan bij en het bijzondere is, dat het werken met gestalt daar helemaal op aansluit. Het in vervulling brengen van je behoeftes, het verwerken van geblokkeerde emoties of het laten stromen van je energie, zijn naar ons inzicht kernpunten in ieder geloof of filosofie. Wat wij bijvoorbeeld een compleet mens noemen, heet in de oosterse mystiek een verlicht mens. In ons leven hebben we al veel gerealiseerd. Daar slaagden we in door ergens in te geloven en vooral hard te werken en door te zetten. We willen er maar mee zeggen dat er vele manieren zijn om je met spiritualiteit bezig te houden en dat zonder te werken niets bereikt kan worden, of je jezelf nu een christen, yogi of humanist noemt. Het gaat dus om je daden, want daar wordt je uiteindelijk om herinnert, niet om wat je geloofde of naliet. Wij werken dan ook op onze eigen wijze aan onze diepste verlangen, want de waarheid kan je alleen op eigen gelegenheid ontsluiten.

Taal

Ieder mens ervaart wel eens dat hij/zij niet begrepen wordt. Dit kan voortkomen uit je taalgebruik of onderliggende boodschappen. Als je bijvoorbeeld zegt; ‘mensen zijn egoïstisch’ of ‘ik vind dat mensen mij egoïstisch behandelen’, dan roept dat een ander gevoel op. Ook onze lichaamstaal draagt bij aan onbegrip en verwarring, omdat het lichaam iets anders tot uitdrukking kan brengen dan wat je zegt. In onze groepen willen we een veilige en warme sfeer creëren. Door bijvoorbeeld te spreken in de vorm van: ‘ik denk, ik voel, ik wil’, wordt je transparanter voor je omgeving, je uitstraling verandert en dat vergroot je kansen om te krijgen wat je nodig hebt en te komen waar je wilt komen. Wij letten daarom op expressie, lichaamstaal en taalgebruik, om zo verborgen boodschappen zichtbaar te maken en open communicatie te bevorderen.

Transparantie

Wij hebben leren werken met de gestaltprincipes dankzij een gedegen training, jarenlange oefening en voldoende zelfkennis. Dit gaf ons de moed en het vertrouwen, maar ook het inzicht en de vaardigheden om mensen vooruit te kunnen helpen. Wij hebben ervaren dat we cliënten niet verder konden brengen dan ons eigen ontwikkelingsniveau. Vandaar dat naast bijscholing, intervisie en supervisie onmisbaar zijn, anders loop je vroeg of laat vast. Het is een groot voordeel om niet alleen in je hoedanigheid van gestaltleraar, maar ook vanuit jezelf contact met de cliënt te kunnen maken. Dit schept nabijheid en veiligheid, waardoor de cliënt meer vertrouwen in jouw kwaliteiten en voorstellen krijgt. Je dient dan ook over voldoende inhoud en persoonlijkheid te beschikken, wil je het therapeutisch proces adequaat kunnen begeleiden.

Veiligheid

Wij leren onze studenten dat zij zorg dienen te dragen voor een veilige omgeving. Dat bereik je door transparant te zijn en door anderen uit te nodigen zich naar jou uit te spreken. Door open communicatie; gevoelens, oordelen en verwachtingen met elkaar te delen, ontstaat een vruchtbare samenwerking. Als je later in de opleiding of daarna, zelf groepen gaat begeleiden, dan zal je ondervinden dat je risico dient te nemen, wil je de groep tot een geheel kunnen smeden. Het is de durf om groepsleden, of je cliënt, aan te spreken op gedrag en aan hen te vragen dat zelf ook te doen, want alleen dat waarborgt een omgeving waar echt gewerkt kan worden.

Weerstand

Een weerstand kan eerst beschermend zijn, maar later tot disfunctioneel gedrag leiden. Weerstanden ontstaan vaak in het gezin en daar waren ze onze beste vriend, maar later saboteren ze je kansen op succes in het leven. Immers je oude weerstanden pasten bij situaties en mensen uit je verleden. Een gebeurtenis in het heden zal je weerstand kunnen activeren, zonder dat je daar altijd bewust van bent. Je krijgt dan een vecht of vlucht reactie en dat is vaak een herhaling van oud gedrag, een patroon. Het werken in de opleidingsgroep of doorgaande groep is een uitstekende gelegenheid om je weerstanden te ontmaskeren en te gaan experimenteren met nieuw gedrag. De oude weerstanden bouw je af en tegelijkertijd ontwikkel je de vaardigheden om met bepaalde situaties anders om te gaan. Het is belangrijk om je eigen weerstanden te onderkennen. Uit eigen ervaring weten wij dat er zich op een moment een cliënt of situatie zal aandienen, die je ergens diep raakt. Als je dan in staat bent je weerstanden te onderkennen en dat met de groep of de persoon bespreekbaar te maken, kom je er wel weer uit. Anders komt er van echt werken niets terecht en voor je weet raak je verzeild in vruchteloze praatsessies of onderneem je dappere reddingspogingen die eindigen op een verlaten strand.