Opleidingsvisie

Een nieuwe start

In 2010 zijn we gestart met de nieuwe opzet van onze 4-jarige gestaltopleiding. We organiseren een doorgaande opleidingsgroep waar je ieder moment kunt instappen, dat wil zeggen, niet één keer aan het begin van een leerjaar, maar op elk gewenst moment tijdens dat leerjaar. Vier jaar na dat moment studeer je dan af. Er stromen mensen in en er studeren mensen af. Op deze wijze ontstaat er meer ruimte voor dynamiek en ervaringsgerichte experimenten, die de interactie en het groeiproces van onze studenten en docenten ondersteunen en bevorderen.

We menen hiermee nog dichter bij de oorspronkelijke bedoelingen, visie en werkwijze te komen van de pioniers van de gestalttherapie. De gestalttherapeuten van het eerste uur werden op deze wijze opgeleid in het ‘Gestaltinstitute New York’ dat in 1952 door Fritz en Laura Perls werd opgericht en welke overigens nog steeds bestaat. www.newyorkgestalt.org

Naar het voorbeeld van onder andere het Montessori onderwijs wordt de groep gevormd door studenten uit verschillende leerjaren. Afhankelijk van de grootte van de groep zijn er soms meerdere docenten tegelijk aanwezig. In de studiegids staat vermeld uit hoeveel dagdelen de weekeinden en de workshops bestaan in relatie tot de grootte van de groep.

De gestaltthema’s die beschreven staan in de studiegids komen voor ieder leerjaar aan de orde en worden nu diverse malen herhaald, waardoor er meer inzicht ontstaat in de theorie en verdieping wordt aangebracht in het werken met Gestalt. Stap voor stap ga je van meet af aan leren om een gestaltsessie op te bouwen, te leiden en af te ronden. De interventies op je werk zijn vaak reden om theorie te behandelen, naast dat iedere student een aantal keren een lezing met experiment organiseert voor de hele groep. Het groepswerk en dus het leren begeleiden van groepen start feitelijk bij binnenkomst van onze werkruimten, want de kleinste groep wordt gevormd door 2 mensen.

Het zal duidelijk zijn dat we de existentiële ervaring, open communicatie en experimenteren met gedrag centraal stellen. De inhoud, de lesstof is in belangrijke mate thuisstudie.

Rebel, Fritz Perls

De meest bijzondere eigenschap van het werken met Gestalt is dat het iets ongeorganiseerd heeft. Fritz Perls was dan ook een rebel, die zich als psychiater afkeerde van de door Sigmund Freud ontwikkelde psychoanalyse. Perls noemde zichzelf een matige psychoanalisant, wat het des te opmerkelijker maakte, dat hij in de laatste 10 jaar van zijn leven tot zulke hoogte wist te kon stijgen als gestalttherapeut.

Niet zonder toeval kwamen de eerste gestalttherapeuten uit een gemeenschappelijk achtergrond voort. Zij allen hadden een uitgesproken hekel aan autocratische bestuursvormen en waren democratisch en sociaal geënsceneerd. Fritz en Laura Perls waren uit Nazi Duitsland gevlucht en naar Amerika geëmigreerd met tussenstops in Nederland en Zuid-Afrika.

De eerste door hen geïnitieerde gestaltgroep bestond bij aanvang uit 7 mensen, die soms genadeloos op elkaar inhakten en na afloop gezellig een kop koffie dronken. Niemand was de baas, iedereen was gelijkwaardig. Dat creëerde een spanningsveld waar je jezelf en elkaar kon tegenkomen.

Ernst en humor, pijn en vreugde wisselden elkaar af. De deelnemers kregen ‘Aha-erlebnissen’ en ervoeren een ongekend gevoel van energie en levensvreugde. Later kwamen ze tot het besef dat persoonlijke thema’s vaak terugkeerden en dat je er telkens weer aan moest werken, om werkelijk een vrij mens te zijn.

Opwinding zonder adem is angst

In gestaltgroepen worden we direct met ons gedrag geconfronteerd. Dat creëert opwinding (organische energie) en dat kan angst oproepen. Perls zei dat angst opwinding zonder adem was. Vandaar dat hij agressie benadrukte als middel om contact te maken. Alleen dan ben je in staat om je creativiteit, moed en wilskracht te mobiliseren, waardoor je je opwinding gebruikt voor een gerichte actie. Onderdrukking van je gevoelens leidt nu juist tot destructief of gewelddadig gedrag. Gestalt heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het begrijpen en hanteren van agressie. Een emotie waar nog steeds een groot taboe op rust in de samenleving, omdat bijna niemand wordt geleerd agressie op een zinvolle manier te gebruiken.

Het hier en nu, waar chaos en orde eerst niet te onderscheiden zijn, confronteert ons met wie we zijn en wie we niet zijn en dat is soms verwarrend en pijnlijk. We willen de controle houden over onszelf, de ander en onze omgeving en dat is een illusie. Een illusie die werkelijk lijkt omdat we er allemaal aan bijdragen door ons rolgedrag. In Gestalt proberen we dat te doorbreken en de chaos: onze gevoelens en verwarring te accepteren, om van daaruit stapjes te zetten naar meer creativiteit, liefde en verbinding, waardoor we een heler mens worden.

Creatieve aanpassing

Wij geven onze studenten de gelegenheid om door middel van creatieve aanpassing zich verder te ontwikkelen, zonder opgelegde regels van buiten af. De mix van diverse leerjaren in één groep zorgt voor dynamiek en diverse leerervaringen, onderlinge samenwerking en ondersteuning. Verschillen zijn er om overbrugd te worden, maar dienen eerst om onszelf in contact met de ander te kunnen onderscheiden en zo jezelf tegen te kunnen komen. Dat is nodig om te zijn wie je bent en de ander in zijn/haar waarde te laten. Het is de uitdaging om onze bedoelingen, verwachtingen en vooroordelen uit te spreken en je open te stellen voor contact.

Door te leren en te werken vanuit het hart, door de ontwikkeling te blijven volgen, zowel in de ‘Gestaltwereld’ als in de maatschappij, nemen wij het standpunt in dat Gestalt groei inhoudt, in tegenstelling tot het maatschappelijk aanvaarde model van ‘ziek zijn, beter worden’. Alle mensen zijn in beginsel gezond, kunnen weliswaar geestelijke en lichamelijke klachten hebben, maar zijn ook zelf in staat zich te genezen of zich creatief aan te passen. Dat kan als zij daar de verantwoordelijkheid voor nemen en vaardigheden ontwikkelen om zichzelf in de wereld te manifesteren.

In Gestalt gaan we daarom niet problematiseren of diagnosticeren, maar we onderzoeken en werken in hoofdzaak met de dynamiek van de cliënt en hoe deze de wisselwerking met het hier en nu onderbreekt. Gaandeweg ontwikkelt de cliënt vaardigheden om zichzelf te ondersteunen, waardoor klachten verdwijnen en er meer ruimte komt voor contact, gevoel en interactie met de omgeving. 

Groei en bewustwording

Wij hebben de laatste 10 jaar de ontwikkeling in de ‘Gestaltwereld’ met verbazing gevolgd. De meeste scholen en beroepsverenigingen hebben zich geconformeerd aan allerlei regelgeving van overheid en zorgverzekeraars en dat is in strijd met het meest wezenlijke element van de gestaltfilosofie. Want Gestalt houdt groei in, en vrij groeien kan alleen wanneer je jezelf en anderen niet vastlegt aan allerlei erkenningen, procedures en regels. 

Wij kiezen voor de minder zekere kant van het leren van jezelf en van de ander, waarbij de aspirant gestalttherapeut de verantwoordelijkheid op zich neemt om zijn/haar gedrag en werk te kunnen weerleggen en te overleggen met collega’s binnen de Gestalt Academie en daarbij aanspreekbaar te zijn voor datgene wat hij/zij doet en niet doet. Vandaar dat wij de basisbehoefte: ‘de maatschappij dient de mens’, nieuw leven inblazen door een volgende generatie gestalttherapeuten op te leiden, die leven en werken met de dynamiek van confrontatie, uitdaging en vernieuwing. 

Keuze maken

Vanaf haar ontstaansgeschiedenis worstelt de ‘Gestaltwereld’ met haar revolutionaire en grensoverschrijdende principes, zoals het figuur achtergrond principe, het hier en nu principe en het principe van zelfregulering. Het zijn reflecties van de conflicten en tegenstellingen tussen de grondleggers van de gestalttherapie, die ook wereldwijd zichtbaar zijn in de diverse scholen. Het is belangrijk daarbij stil te staan en een bewuste keuze te maken voor een gestaltopleiding. Dat is niet perse de opleiding die het beste bij je past, maar eerder die opleiding die het beste in je boven haalt.

Je persoonlijke ontwikkelingsproces kent zijn/haar eigen hobbels en valkuilen, die je ervaring met het hier en nu onderbreken. En dat maakt iedere gestalttherapeut kwetsbaar voor invloeden van buitenaf en voor je het weet zeg je wel dat je met Gestalt werkt, maar doe je het in feite niet. Gestalt vergt dan ook voortdurende oefening, thuis, op het werk, in je praktijk en met je collega’s op de Gestalt Academie, in je intervisiegroep en later in je beroepsvereniging.

Gestalt was in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw een revolutionaire therapie, omdat de therapeut eerlijk en betrokken was en het risico nam om echt contact te maken met zijn/haar cliënt. Dat ging helemaal in tegen de gevestigde praktijk, waar je werd opgeleid om afstand te houden en te waken voor contact.

Gestalt heeft bewezen dat erkenning, het ondersteunen van je cliënt, ook door middel van interventies als confronteren, frustreren en provoceren, waarschijnlijk de belangrijkste helende factor is van welke therapie dan ook. Fritz Perls heeft dan ook gezegd dat geen enkele therapie geïmplementeerd kan worden zonder te werken met Gestalt.

De ontwikkeling van de gestalttherapie staat door ons eigen (rol)gedrag steeds onder druk en wordt vaak aangepast of als een één dimensionale techniek gebruikt en dat is in strijd met de filosofische pijlers van de Gestalt: de existentiële fenomenologie en het holisme. Door je eigen kwetsbaarheid te erkennen, tegenover je clienten, je collega’s, je gezin, kun je van daaruit steeds weer in je kracht komen en de moed vinden om met Gestalt te werken zoals dat door Perls en Goodman was geïnitieerd.

Perls en Goodman oefenden hun vak als therapeut uit in strijd met de toentertijd geldende regels en conventies. Zij introduceerden nieuwe normen, lapten regels aan hun laars, bezweken niet onder de druk van buitenaf en doorbraken taboes. Daarin schuilde hun grootste kracht waarmee ze vele mensen inspireerden en tegelijkertijd werd daarmee ook hun achilleshiel blootgelegd.

Wij begrijpen hun dilemma. Namelijk het dilemma tussen je aanpassen aan de maatschappij of juist niet. Van aanpassing wordt je futloos en onverschillig. Daarentegen leidt verzet tot afwijzing en geweld. Je dient dus een tussenweg te vinden, waarbij geldt dat je nooit jezelf mag verloochenen.

Een gezonde aanpassing wordt vooraf gegaan door een innerlijke strijd, dat je inspireert om nieuwe dingen te doen, jezelf te laten horen en zien. In plaats van aan de maatschappij mee te doen, enkel te consumeren, help je mee de maatschappij verder op te bouwen. Jouw unieke steen bij te dragen. Dat geeft je vertrouwen en eigenwaarde, waardoor je in staat bent tot creatieve aanpassing te komen. Soms zeg je nee, soms zeg je ja.

Samenwerken

Wij staan heel kritisch ten opzichte van de hedendaagse normen en regelgeving binnen de gezondheidszorg. We hebben moeite met mensen en organisaties die ons telkens weer nieuwe regels voorschrijven en steeds strengere voorwaarden aan onze vrije beroepsuitoefening stellen. Dat betekent niet dat we ons van hen afkeren of ons niet bij een organisaties zouden willen aansluiten. We zijn bijvoorbeeld lid van de FONG en dat was een vrije en bewuste keuze. Wij willen juist graag met hen samenwerken en een dialoog beginnen en zoeken naar nieuwe manieren van onderzoek en behandeling.

Gestalt kan daar een belangrijke brugfunctie in vervullen en (psycho-)therapeuten, maar ook coaches en counselors, psychiaters en psychologen de handvaten geven hoe zij hun cliënten kunnen ondersteunen en stimuleren om zelf te genezen en te groeien. Wij roepen mensen en vakgenoten op om te blijven werken aan jezelf in contact met de ander, wat een voortgaand proces van heling en ontwikkeling is. Samen leven en werken, samen groeien en bloeien. Daar zetten we ons graag voor in.

Tenslotte, nog dit...

Met het bovenstaande hebben we getracht onze aanpak en visie te verhelderen. Wij hebben het gevoel en het vertrouwen dat we op deze wijze mensen een basisvorming aanbieden, waar ze later op kunnen terugvallen, waardoor de gestaltprincipes niet vervlakken, maar juist telkens weer van nieuwe energie worden voorzien.

Nu is het aan ons en aan jullie om onze idealen en inzichten in praktijk te brengen. Immers woorden zijn een taal van dode dingen. Een blik, een gebaar of een arm om de schouder zeggen vaak veel meer dan onze ontroering en wijsheid in woorden te vatten.